×
×

ساحت های طلبگی| استاد علیدوست

ساحت های طلبگی| استاد علیدوست

متن پیش رو حاصل گفتگوی نشریه عهد (وابسته با خانه طلاب جوان) با حجت الاسلام والمسلمین علیدوست است. گفتنی است موضوع این گفتگو پیرامون سبک زندگی و ساحت های طلبگی است.


عهد: چه نکاتی را در رابطه با سبک زندگی و زی طلبگی برای طلاب لازم به تذکر می‌دانید؟

استاد: زندگی طلبگی ساحت‌های مختلفی دارد که موفقیت او در همه این ساحت‌ها می‌تواند او را به قله برساند و اگر سقوط کند، همانطور که در روایات هست در ورطه ضلالت و گمراهی کشیده می‌شود. به اختصار آن شئون و ساحت‌ها را در این مصاحبه بیان می‌کنم:

  1. ساحت پرورشی و اخلاقی
  2. ساحت علمی و آموزشی
  3. ساحت پژوهش و تحقیق و تألیف
  4. ساحت حکمت، بصیرت و بینش
  5. ساحت تربیت، تدریس و تبیلغ
  6. ساحت خدمات اجرایی یا شبه اجرایی

اگر دقت کنیم، همه این ساحت‌ها نیاز به یک نوع مدیریت دارد و اگر دقیق مدیریت شود، طلبه در قله تکامل قرار می‌گیرد و اگر نشود به بی نهایت، سقوط می‌کند. به تعبیر دیگر زندگی طلبه بین دو بی‌نهایت است؛ بی‌نهایت سقوط و هبوط و بی‌نهایت رشد و تکامل.

در ارتباط با این ساحت‌ها وظیفه‌ای متوجه متولیان رسمی و سنتی حوزه مثل مراجع بزرگوار، مدیریت حوزه شورای عالی، اساتید و مدیران مدارس است. برنامه‌ریزی این نهادها باید در راستای شکوفا کردن استعداد طلبه‌ها باشد.

"يَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَ الْأَغْلالَ الَّتي‏ كانَتْ عَلَيْهِم‏ "[۱]

"یثیروا لهم دفائن العقول"[۲]

برنامه‌ریزی باید طوری باشد که از وقت طلبه استفاده بهینه شود. ما و هیچ طلبه‌ای به هیچ وجه وقت زیادی نداریم. دانش بی‌نهایت وسیع است و عمر بشر اندک. کار دیگری که باید نصب العین متولیان باشد این است که حتی الإمکان و البته نه به هر قیمتی، برطرف کردن دغدغه معاش این صنف است. نیازهای معنوی طلاب نیز مانند برنامه خوب، استاد خوب، اداره مناسب و غیره باید برای آنها تدارک دیده شود. 

در بین طلاب، حداقل در طیفی از طلاب که کم نیستند، گاهی درد "چه باید بکنم؟" و درد "ثم ماذا بعد هذا؟" و "آخرش چه می‌شود؟" وجود دارد. این درد را باید متولیان فرهنگی برطرف کنند. گاهی این باور در برخی از طلاب و حتی اساتید هست که ما دیر به دنیا آمده‌ایم و کارها انجام شده است و دیگر زمینه‌ای برای کار وجود ندارد. باید به آنها باوراند که اگر زود به دنیا نیامده باشند، دیر به دنیا نیامده‌اند. مَثَل دانش مَثَل علم باری است که لایتناهی است. بنابراین هیچ کس نمی‌تواند بگوید زمینه برای آموزش، پژوهش، تألیف و تحقیق بسته است. دفتر دانش اگر صدبرگ داشته باشد شاید دو برگش تاکنون ورق زده شده و باقیش مانده است. گاهی برخی از طلاب این تصور را دارند که حرفها اثر ندارد و تبلیغ بی تاثیر است. باید این باور اشتباه را نیز اصلاح کرد. به هر صورت متولیان رسمی و سنتی حوزه بار عظیمی بر دوش دارند. 

اما طلاب هم اولا باید باور کنند که با همه مشکلاتی که صنف عظیمی از آنها دارند و ما بی خبر نیستیم اما فرصتی استثنائی و طلائی در اختیار دارند و باید قدرشناس این فرصت باشند. کافی است مقداری زندگی علمای گذشته را مطالعه کنند و ببینند آن‌ها با چه وضعیتی چه تراث عظیمی را در اختیار ما  گذاشته‌اند و ما را وارث آن تراث کرده‌اند. ای کاش مطالعه زندگی گذشتگان البته نه زندگی مبتنی بر خواب و رمل و اسطرلاب و نقل قول‌های بی‌پایه بلکه آنچه در متون معتبر از سیره علما ثبت و ضبط شده، جزو برنامه های درسی قرار بگیرد و طلاب مطالعه کنند و نصب العینشان شود. قدرشناسی تنها به زبان نیست بلکه استفاده از فرصت‌ها باید سرمشق طلبه باشد. یعنی واژه تعطیلی باید برای طلبه مبهم باشد. 

من یک وقتی به مدیریت محترم حوزه پیشنهاد دادم که بخشی را تحت عنوان هدایت تحصیلی و پرورشی، در برنامه طلاب بگنجانند و برای این کار، اساتید مجرب را چه در قم و چه در شهرستان‌ها بسیج کنند؛ تا به این شکل تجربیات موفق به طلبه‌ها منتقل شود. من نمی‌گویم درس اخلاق و اساتید اخلاق نباشند؛ اما در کنار آن اگر بخش هدایت تحصیلی و پرورشی را برای طلاب تعریف کنیم، قطعا مؤثر است. گاهی می‌بینیم طلبه زحمت می‌کشد؛ ولی حتی گاهی بین بهتر و به، و بد و بدتر، بدتر را انتخاب می‌کند! چون نمی‌داند. امیدواریم که حوزه با تدبیری که درش انجام می‌شود و عنایت حضرت ولیعصر (عج)، همچنان محفوظ و بالنده بماند.

عهد: دامنه بحث هدایت طلاب، چه اندازه باید باشد؟ و به چه شکل باید باشد؟ آیا باید به صورت یک درس باشد یا به صورت مشاوره؟ آیا باید وارد جزئیات و مصادیق شوند یا به صورت کلی طلاب را هدایت کنند؟

استاد: گستره‌ی هدایت همانطور که اشاره کردم هم جهات تحصیلی است و هم جهات پرورشی. بلکه همه شش ساحتی که ذکر شد، باید متعلق هدایت باشد. اما از نظر اجرا اولا باید متون مناسبی تهیه شود و یا برخی از متون خوبی که برای این کار وجود دارد، تکمیل شود و در اختیار طلاب قرار داده شود. ولی صرف دادن یک متن کافی نیست. یک شکل کار این است که استادی برود و مطالب را به طلاب منتقل کند. شکل دیگر کار مشورت است. گاهی ممکن است مخاطب، پنجاه یا صد نفر باشد که مشورت در آنجا معنا ندارد؛ اما به طور خصوصی باید مشورت نیز داده شود. شکل دیگر کار این است که وقتی طلبه‌ها وارد حوزه میشوند به مدت یک هفته یا یک ماه کارگاه توجیهی برای آنها گذاشته شود و در آن از اساتید مجرب و فارغ از هرگونه مؤلفه ی غیر مؤثر استفاده شود. چون گاهی در انتخاب اساتید مؤلفه‌هایی در نظر گرفته می‌شود که نقض غرض است و در راستای هدف مورد نظر نیست. 

حتی به عنوان مثال وقتی طلبه ای در هر سالی از تحصیلش وارد قم میشود، اگر استاد موفقی از شهرستان خود آن طلبه در حوزه هست مدیریت حوزه میان ایشان ارتباط برقرار کند. و آن استاد با آن افراد کلاس داشته باشد که از نزدیک عنصر موفق شهر خود را ببیند و بشناسند. این باعث میشود که در ادامه هم با او در ارتباط باشند. البته اگر نبود از اساتید دیگر شهرها هم میتوان استفاده کرد. علی ای حال در پاسخ به پرسش شما عرض میکنم که شکل‌های اجرایی می‌تواند به اقتضای مقتضیات تغییر کند.

عهد: پس شما عمده ی وظیفه را در راستای تصحیح و بهبود ساحت‌های مختلف زندگی طلبه بر عهده مسئولین و مدیریت می‌دانید؟

استاد: من عمده را تعبیر نمی‌کنم چون اگر متولیان ما بهترین و دقیق‌ترین شکل برنامه را تنظیم کنند ولی خود شخص توجیه نباشد و اهلش نباشد، فایده‌ای ندارد. همان‌طور که اگر نیرویی ارزشمند و کارا باشد ولی کسی نباشد که آن را شکوفا کند و به آن جهت و هدایت دهد، فایده ندارد. به قول امام جواد(ع) باید یک نیرو از درون باشد و یک مرشد و هادی از بیرون. این دو اگر با هم ضمیمه شود مثل دو بال یک پرنده است که پرنده را به پرواز درمی‌آورد و الا اگر یک بال را سنگین هم کنیم و بال دیگر نباشد فایده ندارد. 

لذا در همین‌جا مطلب دیگری را در پاسخ شما باز کنم اینکه مسئولین باید در گزینش بسیار دقت کنند. به نظر بنده گزینش کنونی، گزینش موفقی نیست و کهن و کهول است. مثلا مدیریت می‌تواند به این سو برود که گزینش‌هایش شخصی و موردی باشد، مثلا از عالمان بلد و از روحانیون و امام جمعه ها و سازمان تبلیغات نیروهای خوب را انتخاب کند. یعنی بجای اینکه افراد به سراغ حوزه بیایند و از طریق امتحان وارد شوند چه بسا لازم است حوزه از روحانی یا امام جمعه شهرها بخواهد که با ارتباطاتی که دارند افراد مناسبی را از خانواده‌های اصیل و با استعداد که خود نیز مایل به ورود به حوزه هستند، معرفی کنند و از همانجا کنترل شود که آیا آمادگی وارد شدن دارند یا نه. اگر از اول گزینش را خوب انجام دهیم بعدش دیگر خیلی راحتیم. ولی وقتی گزینش از طریق رسانه ها و روزنامه ها صورت می‌گیرد مشکلاتی هم ایجاد می‌کند.


کانال تلگرامی خانه طلاب جوان:

https://t.me/joinchat/AAAAAEFHQaGzdO-LLhdwYA


افزودن دیدگاه جدید

CAPTCHA
...
Fill in the blank.‎